ხალკიდა ისტორიის დიაბა

სიმერინი პოლი ხალკიდას აპლონეტაი სტი მიკრი ხერსონესოს ტის კენტრიკის ევვოიას კაი ეχει ოს ფიზიკა ტის ორია მიკრუს ლოფუს, ოი ოპიოი აპლონონტაი სტა ვორეა, ანატოლიკა კაი ნოტია ტის პოლის. ვრისკეტაი ლოიპონ სე მია თესე სტრატეგიკი აპო კათე აპოფსი კაი სე ავტო სუნტენეი ტო გეგონოს ტოუ ელეჰოუ ტოუ პორთმოუ ტოუ ევრიპოუ.

ავტო ტო გეგონოს ტო ეიხან პროსექსეი ოი პროტოი კატოიკოი ტის პოლის კაი პროსპათისან ნა ტო ეკმეტალევტუნ გიატი ითან სიგურო შედონ ოტი თა პროს-პორიზე სტინ პოლი დინამი კაი პლოუტო. ტა პროტა იხნი კატოიკისის ტის პოლის სუნანტონტაი იდი აპო ტინ პალაიოლითიკი პერიოდო, ალლა ო პროტოს სემანტიკოს ოიკისმოს ტის პოუ მბორეი ნა ხარაქტირისტეი ოს პოლისმას ეგინე გიურო სტო 3000 π.Χ. კატა ტინ არხი ტის ნეოლითიკის პერიოდოუ. ი პროტი ავტი პოლი ტის ხალკიდას ვრისკოტან სტის ვორეიეს პარუფეს ტის სემერინής სტინ პერიოხი ტის მანიკას. ი პროტი ავტი პოლი თა ზისეი გია მიაჰილიეტია კაი ოპოს პროკეპსე აპო ტის არხაიოლოგიკეს ანასკაფეს ითან მიაკალა ორგანომენი პოლი მე მეგალა ოიკოდომიკა ტეტრაგონა, ოდიკეს არტირίες კაი ოიკίες პოუ ითან აფსიდოტეს ი ტეტრაგონეს მე ოროფო ი ισόγειες, ენო პარალილა ავტეს ითან ეფოდიასμένες კაი მე იერო, ესტია, პიგადია კაი ვოტსალოტა დაპედა. სტინ პორეია ოი ალლოი ოიკისმოი პოუ ანაპტუსონტაი გიურო აპო ავტინ ფაინეტაი პოს იპოდილონუნ ტი გენიკოტერე აკმი პოუ პარუსიაზეტაი მე ტი მონიმი κατοικηση კაი ეτσι აპოკტა კაი ტოუს პროტოუს ტის ანტაგონისტეს.

ი ύπαρξη της Χαλκίδας στα μυκηναϊκά χρόνια διαπιστώνεται έμμεσα μόνο, εκτός από σποραδικά τεκμήρια, κυρίως μέσα από τα Ομηρικά Έπη, αφού οι Χαλκιδείς περιλαμβάνονται μέσα στον ονομαστό «Νηών Κατάλογο», έχοντας προσφέρει 40 πλοία. Στα γεωμετρικά χρόνια η πόλη συνοικίζεται και βιώνει ονομαστή ακμή, ενώ μαζί με την Ερέτρια αποτελούν τις δύο σημαντικότερες πόλεις της Εύβοιας. Οι κάτοικοι της ασχολούνται με το εμπόριο, την κεραμική και τη μεταλλοτεχνία, από όπου λαμβάνει πιθανώς και το όνομα της. Η ανάπτυξη της πόλης οδηγεί συνακόλουθα στην αύξηση του πληθυσμού και τελικά στον αποικισμό με την ίδρυση πολλών σημαντικών πόλεων στη Δύση, αλλά και στον ελλαδικό χώρο.

Η ίδια εξέλιξη ακολουθεί και στα αρχαϊκά χρόνια με το έντονο στοιχείο του αποικισμού. Το σημαντικότερο γεγονός, όμως, των χρόνων αυτών δεν είναι ο αποικισμός, αλλά ο πόλεμος του Ληλάντιου πεδίου που διεξήχθη μεταξύ Χαλκίδας και Ερέτριας. Πιστεύεται γενικά πως ο πόλεμος αυτός δεν κρίθηκε σε μια μάχη, αλλά ακολουθήσαν πολλές και σε αυτές βοήθησαν τους μαχόμενους και σύμμαχοι από άλλες ελλαδικές πόλεις. Τελικά νικητές στον πόλεμο αυτό φαίνεται πως ήταν οι Χαλκιδείς.

Στα κλασσικά χρόνια η Χαλκίδα βοήθησε στον κοινό αγώνα κατά των Περσών με τη συμμετοχή της στις ναυμαχίες του Αρτεμισίου, της Σαλαμίνας και στη μάχη των Πλαταιών, ενώ φαίνεται πως συμμετείχε και στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία. Η προσπάθεια της απομάκρυνσης της από τη Συμμαχία είχε ως αποτέλεσμα την υποταγή της από τους Αθηναίους και την εγκατάσταση αθηναίων κληρούχων στα εδάφη της. Στα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου υπήρξε σημαντική στρατιωτική και ναυτική βάση. Τα χρόνια που ακολούθουν ως το 342 π.Χ. είναι ιδιαίτερα ταραγμένα, οπότε και δημιουργείται το «Κοινό των Ευβοέων» και έτσι γίνεται προσπάθεια μιας σταθεροποίησης των καταστάσεων. Πρωτεύουσα στο Κοινό είναι η πόλη της Χαλκίδας, αλλά ακολουθούν πολλές περιπέτειες ως την εμφάνιση των Μακεδόνων.

Στα μέσα περίπου του 4^ου αιώνα π.Χ. και μετά την ενωποίηση όλων των ελληνικών πόλεων κάτω από τη Μακεδονική δύναμη και ως τη Ρωμαϊκή κατάκτηση η περίοδος είναι γεμάτη από συγκρούσεις, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει και ανακοπή της ανάπτυξης της πόλης και της καλλιτεχνικής της προόδου. Χαρακτηριστό είναι το γεγονός ότι το 323 π.Χ. έρχεται στη Χαλκίδα ο Σταγειρίτης φιλόσοφος Αριστοτέλης για να πεθάνει τον επόμενο χρόνο στο σπίτι της μητέρας του.

Το 200 π.Χ. η πόλη καταστρέφεται από τον Ρωμαίο στρατηγό Γάιο Σουλπίκιο Γάλβα και έτσι εγκαθιδρύεται η ρωμαϊκή κατοχή της Εύβοιας, ενώ το 146 π.Χ. με την ολοκληρωτική κατάκτηση του ελλαδικού χώρου από τους Ρωμαίους η πόλη επανιδρύεται, όπως έγινε και με άλλες πόλεις. Τα χρόνια της ρωμαιοκρατίας για την πόλη είναι και αυτά στο σύνολο τους χρόνια ακμής και προόδου γενικά για την Εύβοια και ειδικότερα για την πόλη της Χαλκίδας, όπου έχει τη μόνιμη και αδιάμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία.

Με το τέλος των Ρωμαϊκών χρόνων και την είσοδο στα πρώιμα βυζαντινά χρόνια η πόλη γίνεται η πρώτη επισκοπή που ανήκει στη δικαιοδοσία του μητροπολίτη Αχαΐας, όπως και διοικητικά ανήκει στην επαρχία της Αχαΐας. Η περίοδος των βυζαντινών χρόνων χαρακτηρίζεται από τη μεταφορά της πόλης πιο κοντά προς τη θάλασσα, στη θέση της σημερινής πόλης με σημαντικό λιμάνι της εκείνο του Αγίου Στεφάνου. Η πόλη οχυρώθηκε εκ νέου στα χρόνια του Ιουστινιανού πιθανώς για να αντιμετωπίσει τις διάφορες εχθρικές επιδρομές. Έτσι η πόλη επέζησε των αραβικών επιδρομών του 7^ου αιώνα. Παρόλα αυτά η Χαλκίδα συνέχισε να είναι σημαντικός εμπορικός σταθμός σε όλη τη διάρκεια των βυζαντινών και υστεροβυζαντινών χρόνων, ώσπου καταστράφηκε από τις νορμανδικές επιθέσεις το 1146 που διεύθυναν το Ρογήρο της Σικελίας.

Το 1204 με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους η Εύβοια δόθηκε ως τιμάριο στον φλαμανδό ιππότη Jacques d' Avesnes για λίγο, καθώς αργότερα χωρίστηκε σε τρία μέρη και το καθένα δόθηκε και σε λομβαρδούς ιππότες της οικογένειας των delle Carceri και Percorari. Αυτοί ήταν οι ονομαστοί τριτημόριοι. Τα χρόνια της Φραγκοκρατίας είναι χρόνια ακμής για τη βαρωνία της Χαλκίδας τόσο από το εμπόριο, όσο και από την κατεργασία της πορφύρας και τη λειτουργία των τραπεζικών οργανισμών των Βενετών. Σταδιακά η εξουσία της Εύβοιας πέρασε στη Βενετία και ο βάϊλος διοικούσε το νησί. Μετά την ανακατάληψη μάλιστα της Κωνσταντινούπολης το 1261 ο λατίνος πατριάρχης της Κων/πολης εγκαταστάθηκε στη Χαλκίδα. Στα χρόνια αυτά ως το 1470 που η πόλη έπεσε στους Τούρκους έμεινε στα χέρια των Βενετών κυρίων της και δεν ήταν λίγες οι φορές που υπέφερε από τους πειρατές.

Την περίοδο της Τουρκοκρατίας λόγω της επικαιρής θέσης της και πάλι κατέστη έδρα του Καπουδάν Πασά και παράλληλα το Πασαλίκι του Εγρίπου ήταν διοικητική διάιρεση που συμπεριλάμβανε όλη σχεδόν τη Στερεά Ελλάδα. Στην περίοδο εκείνη ως τον 17^ο αιώνα περίπου ο πλούτος της Εύβοιας προσελκύει την εγκατάσταση σε αυτήν αγάδων, αλλά παράλληλα πολλές φορές υπήρξε και στόχος πειρατικών. Στα τέλη του 17^ου αιώνα πολιορκήθηκε η Χαλκίδα από το γνωστό βενετό ναύαρχο Μοροζίνι, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Κατά την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης το 1821 και παρά το γεγονός ότι το νησί της Εύβοιας έγινε θέατρο πολλών μαχών, οι ισχυρές τουρκικές δυνάμεις που βρίσκονταν στο νησί δεν του επέτρεψαν την οριστική του απελευθέρωση. Από τον τουρκικό ζυγό απαλλάχθηκε οριστικά με την παράδοση της Χαλκίδας στις 7 Απριλίου 1833 και της Καρύστου δύο μέρες αργότερα για να εντάχθει στα όρια του νεοϊδρυθέντος ελληνικού κράτους.